M3M હુરુન ઇન્ડિયા રિચ લિસ્ટ ૨૦૨૬ જાહેર થઈ ગયું છે. જેમાં અદાણી ગ્રૂપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણી અને તેમનો પરિવાર ફરી એકવાર દેશના સૌથી અમીર બિઝનેસમેન બની ગયા છે. તેમણે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણી અને તેમના પરિવારને પાછળ છોડીને ટોચનું સ્થાન હાસિલ કર્યું છે. ૧૩%ના વાર્ષિક વધારા સાથે ગૌતમ અદાણીની કુલ સંપત્તિ ૯.૨૩ લાખ કરોડ રૂપિયા(૯૬ અબજ ડૉલર) સુધી પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં ૧૦%નો ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે ૮.૬૩ લાખ કરોડ રૂપિયા(૯૦ અબજ ડૉલર) થઈ છે. ગૌતમ અદાણી અને મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં ૫૯,૪૦૦ કરોડ રૂપિયાનો તફાવત છે. ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂતી વચ્ચે દેશમાં ડૉલર આધારિત અબજાેપતિઓની સંખ્યા વધીને રૅકોર્ડ ૩૯૧ના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. હુરુન ઇન્ડિયા રિચની નવી યાદીમાં ઓછામાં ઓછી ૧,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાની વ્યક્તિગત સંપત્તિ ધરાવતા કુલ ૧,૮૧૦ વ્યક્તિઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. આ તમામ ધનિકોની સંયુક્ત સંપત્તિ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં ૧૨.૮% વધીને ૧૮૭.૫ લાખ કરોડ રૂપિયા (૧.૯૬ ટ્રિલિયન ડૉલર) થઈ ગઈ છે, જે ભારતના કુલ જીડીપીના લગભગ અડધા ભાગ બરાબર છે. ૧ વર્ષમાં ૨૭ નવા ડૉલર અબજાેપતિ ઉમેરાયા છે.

મીડિયા રિપોર્ટમાં થયેલા ખુલાસા બાદ પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા મમતા બેનર્જીએ અત્યંત આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે, આ દેશના ઈતિહાસનો સૌથી મોટો સ્કેન્ડલ અને કૌભાંડ છે. ભાજપ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે મળીને બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણી પરિણામોની લૂંટ ચલાવી છે. જાે ચૂંટણી કમિશનરમાં થોડી પણ નૈતિકતા કે બિનસાંપ્રદાયિક સન્માન બાકી હોય તો તેમણે હોદ્દા પરથી રાજીનામું આપી દેવું જાેઈએ અને પોતાની ધરપકડની માંગ કરવી જાેઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે, માત્ર પશ્ચિમ બંગાળ જ નહીં પરંતુ જ્યાં પણ જીૈંઇ પ્રક્રિયા લાગુ કરીને ચૂંટણી યોજવામાં આવી હતી અને ભાજપનો વિજય થયો હતો, તે તમામ રાજ્યોમાં ફરીથી મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણીઓ યોજવી જાેઈએ.

મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન ((SIR) ) અંગે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ઈઝ્રૈં)માં આંતરિક મતભેદો હોવાનો કથિત મામલો સામે આવ્યો છે. બુધવાર, ૨૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ પ્રકાશિત દેશના અંગ્રેજી દૈનિકના એક વિશિષ્ટ અહેવાલ મુજબ, ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિહ સંધુ અને વિવેક જાેશીએ છેલ્લા ૧૦ મહિનામાં કમિશનના ર્નિણયો અને પ્રક્રિયાઓ સામે ઓછામાં ઓછા ૧૪ લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા છે, જેમાંથી ચાર વાંધા એક જ દિવસમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

ચૂંટણી પંચ દ્વારા મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન અંગે ઉભા થઈ રહેલા પ્રશ્નો વચ્ચે, હવે કમિશનની આંતરિક પ્રક્રિયાઓ અંગે ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જાેશીએ છેલ્લા ૧૦ મહિનામાં ઓછામાં ઓછા ૧૪ વખત રેકોર્ડ પરના કેટલાક ર્નિણયો અને આદેશો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. જાેકે,  ECI સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે કમિશન દ્વારા લેવામાં આવતા તમામ ર્નિણયો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનરોની મંજૂરીથી સર્વાનુમતે લેવામાં આવે છે. અહેવાલોમાં કરાયેલા દાવા મુજબ, બંને ચૂંટણી કમિશનરો તરફથી વાંધા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને પણ મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ વાંધા નવા મતદારોની નોંધણી, ઉમેરાઓ અને કાઢી નાખવા, પ.બંગાળમાં એસઆઇઆર સંબંધિત અપીલો, મતદાર ડેટા સુધી અધિકારીઓની પહોંચ અને ચૂંટણી સોફટવેરના સંચાલન જેવા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ સાથે સંબંધિત છે.

અહેવાલ મુજબ, એસઆઇઆર જૂન ૨૦૨૫માં બિહારમાં શરૂ થયું હતું અને બાદમાં તેને ૩૦ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રક્રિયાએ ડ્રાફટ મતદાર યાદીઓમાંથી ૧૩૦ મિલિયનથી વધુ નામો દૂર કર્યા, જેનાથી મતદાર યાદીઓની ચોકસાઈ અને પાત્ર મતદારોના અધિકારો અંગે રાષ્ટ્રવ્યાપી ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. બંને ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાંધાઓમાંનો એક નવા મતદારોની નોંધણી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ફોર્મ-૬માં ફેરફાર અંગે હતો. અહેવાલ મુજબ, જુલાઈ ૨૦૨૬ માં ફોર્મ-૬માં એક નવો પ્રશ્ન ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રશ્નમાં નવા મતદારને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું તેઓ, તેમના માતાપિતા કે દાદા-દાદી, અગાઉના એસઆઇઆરમાં મતદાર યાદીમાં હતા. આ પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યા વિના, અરજી પર પ્રક્રિયા કરી શકાતી નથી. કથિત અહેવાલો મુજબ, વિવેક જાેશીએ મે મહિનામાં ફાઇલમાં લખ્યું હતું, વાંધો ઉઠાવ્યો હતો કે સરકાર નિયમોમાં સુધારો કર્યા વિના ફોર્મ-૬માં આવો ફેરફાર કરી શકાતો નથી. સુખબીર સિંહ સંધુ પણ આ અભિપ્રાય સાથે સંમત થયા હતા. આમ છતાં, આ ફેરફાર લાગુ કરવામાં આવ્યો. બાદમાં, ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ, સંધુએ તેને અનધિકૃત અને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યું અને તેને તાત્કાલિક દૂર કરવાની માગ કરી. અહેવાલ મુજબ, આ પ્રશ્ન ૨૧ સપ્ટેમ્બરની સવાર સુધી ફોર્મ-૬માં રહ્યો. આ તે સમય હતો જ્યારે અગ્રણી દૈનિક આ અહેવાલ તૈયાર કરી રહ્યું હતું. અન્ય એક મોટો વિવાદ મતદાર યાદીના ડિજિટલ ડેટાબેઝમાં અધિકારીઓની ઍક્સેસને લગતો છે. ચૂંટણી પંચ લાંબા સમયથી એવું કહેતું આવ્યું છે કે મતદાર યાદીઓ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા વિકેન્દ્રિત છે. દરેક મતવિસ્તાર માટે મતદાર યાદીની જવાબદારી સંબંધિત ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીની છે. આ અધિકારી સામાન્ય રીતે વિસ્તારના SDM  હોય છે. મતદાર યાદીનું સંચાલન કરવા માટે  ERONA અને પછી  ECINA  જેવી ડિજિટલ સિસ્ટમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

સર્વોચ્ચ અદાલતના જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ સતીશ ચંદ્ર શર્માની બે જજની બેન્ચ સમક્ષ આ મહત્વનો કેસ સુનાવણી હેઠળ હતો. રમતગમતના ભારે શોખીન અને ‘‘CJI XI’’ ક્રિકેટ ટીમના ઓપનિંગ બેટ્સમેન એવા જસ્ટિસ દત્તાએ પસંદગી પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવતા ક્રિકેટનું એક ખૂબ જ રોચક ઉદાહરણ આપ્યું હતું. તેમણે ધારદાર શબ્દોમાં કહ્યું કે, જાે મેદાન પર રમતી બેટિંગ ટીમ જ પોતાની પસંદગીના અમ્પાયર નક્કી કરવા લાગે, તો તે અમ્પાયર ગમે તેટલો સાચો ર્નિણય લે તો પણ તેની નિષ્પક્ષતા પર હંમેશા શંકાના વાદળો ઘેરાયેલા રહેશે, કારણ કે તેને એ જ ટીમ પ્રત્યે વફાદાર માનવામાં આવશે. જસ્ટિસ દત્તાએ સમિતિની સંરચના પર આકરા પ્રહાર કરતા ઉમેર્યું કે, કાયદા મુજબની ત્રણ સભ્યોની પસંદગી સમિતિમાં વડાપ્રધાન, તેમના દ્વારા જ નામાંકિત એક કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી અને લોકસભાના વિપક્ષી નેતા સામેલ છે. આવી સ્થિતિમાં ૨:૧ ની સ્પષ્ટ સરકારી બહુમતી હોવાથી વિરોધ પક્ષના નેતાની હાજરી માત્ર ‘દેખાવ પૂરતી’ (કોસ્મેટિક) બની રહે છે.

તહેવારોની ઉજવણી દરમિયાન થતા અસહ્ય ધ્વનિ અને વાયુ પ્રદૂષણ સામે લાલ આંખ કરતા બોમ્બે હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ નીલા ગોખલેની ખંડપીઠે મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે તહેવારો દરમિયાન જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે. અદાલતે ચેતવણી આપતાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ધાર્મિક ઉજવણીઓ એવી “અનિયંત્રિત સ્થિતિ” ((free-for-all) ) ન બની શકે જેનાથી સામાન્ય નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય અને શાંતિનો ભંગ થાય.

કોર્ટે ધાર્મિક સરઘસો દરમિયાન મોટા અવાજે વાગતા ડીજે, લાઉડસ્પીકર અને આંખોને નુકસાન પહોંચાડતી લેસર બીમની જરૂરિયાત સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. બેન્ચે આકરા શબ્દોમાં ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, “શું આ બધા લાઉડસ્પીકર અને ફટાકડાનો ઉપયોગ કરવાથી આપણને ભગવાનના વધારાના આશીર્વાદ મળી જવાના છે? ઉજવણીના નામે નાગરિકોને ‘મૂંગા પીડિત’ બનાવી શકાય નહીં.” અદાલતે પાંઢરપુરની પ્રસિદ્ધ ‘વારી’ યાત્રાનું ઉદાહરણ આપતાં કહ્યું કે લાખો લોકોનો આ મેળાવડો કોઈ પણ જાતના ઘોંઘાટ વગર અત્યંત શાંતિપૂર્ણ રીતે યોજાય છે, તેથી લોકોએ સંયમ જાળવવો અનિવાર્ય છે.અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ તમામ માર્ગદર્શિકાઓ અને પ્રતિબંધો કોઈ એક ચોક્કસ ધર્મ માટે નથી, પરંતુ તમામ તહેવારોને એકસમાન રીતે લાગુ પડશે. “કાયદાના શાસનનું પાલન થવું જ જાેઈએ અને કોઈના પણ જીવન કે સ્વાસ્થ્યના ભોગે ઉજવણી થઈ શકે નહીં,” તેવું કડક વલણ અપનાવીને હાઈકોર્ટે કાગળ પર રહેલા પોલીસ આદેશોનો જમીની સ્તરે કડક અમલ કરવા નિર્દેશ આપ્યા છે.