નવી દિલ્હી: કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૬ માં સરકારનું ધ્યાન રાજકોષીય ખાધને નિયંત્રિત કરવા અને દેવાની ટકાઉપણું જાળવવા પર રહેવાની અપેક્ષા છે. મહામારી પછી રાજકોષીય સ્થિતિમાં સુધારો થયો છે, અને ભવિષ્યમાં ખાધને ૪.૪% સુધી ઘટાડવાનો લક્ષ્યાંક છે. “વિકસિત ભારત” ના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે ઉચ્ચ રોકાણ દર અને સુધારેલ રોકાણ કાર્યક્ષમતાને મહત્વપૂર્ણ ગણાવવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૬ માં સરકારનું ધ્યાન રાજકોષીય ખાધને નિયંત્રિત કરવા અને દેવાની ટકાઉપણું જાળવવા પર રહેવાની અપેક્ષા છે. પ્રધાનમંત્રીની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના અધ્યક્ષ મહેન્દ્ર દેવે આ વાત કહી. તેમણે કહ્યું કે બજેટ વિકસિત ભારતના રોડમેપ સાથે સુસંગત રહેશે અને રાજકોષીય ખાધ અને દેવું-થી-જીડીપી ગુણોત્તર જેવા મુખ્ય સૂચકાંકોનું કડક પાલન કરવાનું લક્ષ્ય રાખશે. તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે મહામારી પછી ભારતે રાજકોષીય એકત્રીકરણમાં સતત પ્રગતિ કરી છે. કોવિડ-૧૯ સમયગાળા દરમિયાન રાજકોષીય ખાધ લગભગ ૯% હતી, પરંતુ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં તે ઘટીને ૪.૮% થઈ ગઈ છે. સરકારનું લક્ષ્ય આગળ જતાં તેને ઘટાડીને ૪.૪% કરવાનું છે. દેવના મતે, કેન્દ્ર સરકારનો દેવું-થી-જીડીપી ગુણોત્તર લગભગ ૫૬.૧% છે, જ્યારે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોનું સંયુક્ત દેવું લગભગ ૮૦% છે, જે ૨૦૩૦ સુધીમાં ઘટાડીને ૭૬% કરી શકાય છે. વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે, દેવે ઉચ્ચ અને ટકાઉ આર્થિક વિકાસ પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ૭-૮% નો વિકાસ દર જાળવવા માટે લગભગ ૩૫% ના રોકાણ ગુણોત્તરની જરૂર છે, જ્યારે હાલમાં તે લગભગ ૩૦% છે.

તેમણે રોકાણ કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો. તેમના મતે, મૂડી-ઉત્પાદન ગુણોત્તર વર્તમાન ૫% થી ઘટાડીને ૩.૫-૪% કરવો જાેઈએ જેથી મૂડીનો વધુ સારો ઉપયોગ સુનિશ્ચિત થાય. તેમણે કુલ પરિબળ ઉત્પાદકતાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પણ ભાર મૂક્યો, જેમાં ટેકનોલોજી અને કાર્યક્ષમતાથી થતા લાભોનો સમાવેશ થાય છે. આ એકંદર આર્થિક કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરશે. વૈશ્વિક ભૂરાજકીય તણાવ અને ટેરિફ સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓનો ઉલ્લેખ કરતા, દેવે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો વ્યૂહાત્મક પ્રતિભાવ આર્ત્મનિભરતા પર કેન્દ્રિત છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત સ્પર્ધાત્મક અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપીને રોકાણકારો માટે એક આકર્ષક સ્થળ બની શકે છે.

દેવે છેલ્લા દાયકામાં ય્જી્, આવકવેરા સુધારા, શ્રમ સંહિતા, વીમા ક્ષેત્રમાં હ્લડ્ઢૈંનું ઉદારીકરણ અને પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રને ખાનગી ભાગીદારી માટે ખુલ્લું મૂકવા જેવા સુધારાઓને ખાનગી રોકાણ અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો ગણાવ્યા હતા. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે રાજ્યો વિકસિત દેશ બનવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, અને દરેક રાજ્યએ પોતાના લક્ષ્યો અને અમલીકરણ પદ્ધતિઓ નક્કી કરવી જાેઈએ. વિકાસના મોરચે, દેવે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક અવરોધો છતાં, ભારતીય અર્થતંત્ર મજબૂત રહે છે. ચાલુ વર્ષ માટે વૃદ્ધિ ૭.૪% રહેવાનો અંદાજ છે,