લોકસત્તા જનસત્તા ન્યૂઝ ડેસ્ક
18, મે 2026 |
1485
કતાર ફારસની ખાડીમાં આવેલો એક નાનો રણપ્રદેશવાળો દેશ હતો, જ્યાં મોટાભાગના લોકો મોતી કાઢવા અને સમુદ્ર સંબંધિત નાના-મોટા વ્યવસાયો પર ર્નિભર હતા. પછી કુદરતી ગેસે આ દેશનું નસીબ સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું. કતારે ૯૦ના દાયકામાં મોટા પાયે એલએનજી એટલે કે લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ બનાવીને તેને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા દુનિયાભરમાં મોકલવાનું શરૂ કર્યું. આનાથી તેને દર વર્ષે અબજાે ડોલરની કમાણી થવા લાગી. માત્ર ૩૦ વર્ષમાં તે દુનિયાના સૌથી ધનિક દેશોમાં સામેલ થઈ ગયો. પરંતુ ૨૮ ફેબ્રુઆરી પછી અચાનક બધું બદલાઈ ગયું. યુદ્ધ શરૂ થયા પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થઈ ગયું અને કતારની દુનિયા સુધી પહોંચ લગભગ કપાઈ ગઈ છે. યુદ્ધ અને તણાવના સમાચારોએ પર્યટન અને વ્યવસાય પર પણ અસર કરી છે. આનાથી દેશમાં મંદીનું જાેખમ વધી ગયું છે. ભારત પણ કતાર પાસેથી મોટી માત્રામાં કુદરતી ગેસ ખરીદે છે. અલગ-અલગ રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ભારતની કુલ એલએનજી આયાતનો લગભગ ૪૦% થી ૪૭% હિસ્સો કતારમાંથી આવ્યો છે. કતરમાં ૧૯૭૧માં નોર્થ ફિલ્ડ નામનો વિશાળ ગેસ ભંડાર મળ્યો હતો. તેને દુનિયાના સૌથી મોટા પ્રાકૃતિક ગેસ ભંડારોમાં ગણવામાં આવે છે. ત્યારે દુનિયાના મોટાભાગના દેશો સુધી ગેસ પાઇપલાઇન દ્વારા પહોંચાડવામાં આવતો હતો. સમસ્યા એ હતી કે કતાર એક નાનો ખાડી દેશ છે અને તેનાથી સીધા યુરોપ કે એશિયા સુધી પાઇપલાઇન પાથરવી ખૂબ મોંઘી અને મુશ્કેલ હતી. ત્યારે કતારે એક મોટો દાવ રમ્યો. તેણે પોતાની પ્રાકૃતિક ગેસને ખૂબ ઠંડી કરીને પ્રવાહી, એટલે કે લિક્વિડ બનાવવાની ટેકનિક અપનાવી. આમાં ગેસને લગભગ માઇનસ ૧૬૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઠંડો કરવામાં આવે છે. આટલો ઠંડો થતાં ગેસ સંકોચાઈને પ્રવાહી બની જાય છે અને તેનું કદ લગભગ ૬૦૦ ગણું નાનું થઈ જાય છે. આનાથી ગેસને પાઇપલાઇન દ્વારા નહીં પણ જહાજાે દ્વારા દુનિયાભરમાં મોકલવાનું શક્ય બન્યું. અહીંથી કતાર એક ઊર્જા મહાશક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યું. ૧૯૯૬માં જાપાનને ૬૦ હજાર ટન એલએનજીેનો પ્રથમ જથ્થો મોકલવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ ઉત્પાદન ઝડપથી વધ્યું અને ૨૦૧૦ સુધીમાં કતારની ક્ષમતા વાર્ષિક ૭.૭ કરોડ ટન સુધી પહોંચી ગઈ હતી.