અયોધ્યામાં ભવ્ય રામ મંદિરના નિર્માણ બાદ ત્યાં મળતા દાનના નાણાકીય વ્યવહારોમાં કથિત ગેરરીતિ અને ઉચાપતનો એક અત્યંત ચોંકાવનારો મામલો સામે આવ્યો છે. આ ચકચારી દાન ચોરી કૌભાંડની તપાસ દરમિયાન શુક્રવારે રામ જન્મભૂમિ આલમ સહિત સમગ્ર દેશમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે. અયોધ્યા રામ મંદિરના નાણાકીય દાનમાં થયેલી કથિત ઉચાપતના કેસમાં ચાલી રહેલી તપાસ વચ્ચે શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટના જનરલ સેક્રેટરી ચંપત રાયે પોતાના પદ પરથી નૈતિકતાના ધોરણે રાજીનામું આપી દીધું છે. તેમની સાથે જ ટ્રસ્ટના અન્ય એક પ્રભાવશાળી સભ્ય અનિલ મિશ્રાએ પણ પોતાનું રાજીનામું સુપરત કરી દેતા ધાર્મિક અને રાજકીય વર્તુળોમાં મોટો ખળભળાટ જાેવા મળ્યો છે. આ સમગ્ર મામલાની વિગત એવી છે કે અયોધ્યા રામ મંદિરમાં શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા અર્પણ કરવામાં આવતા દાનના નાણાંની હેરાફેરી અને ઉચાપત થઈ હોવાના ગંભીર આક્ષેપો ઉઠ્યા હતા. આરોપોની તટસ્થ અને ઊંડી તપાસ કરવા માટે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા તાત્કાલિક એકએસઆઇટીની રચના કરાઈ હતી. આ એસઆઈટીએ આખા કૌભાંડની ઝીણવટભરી તપાસ કરીને પોતાનો પ્રાથમિક અહેવાલ સરકારને સોંપ્યો હતો. આ પ્રાથમિક અહેવાલમાં કરવામાં આવેલી ભલામણોના આધારે શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટના સભ્ય કૃષ્ણ મોહનની ફરિયાદ પરથી પોલીસે ગુનો નોંધીને કાયદેસરની એફઆઈઆર દાખલ કરી હતી.

વિવાદ શું હતો?

વર્તમાન વિવાદમાં ત્રણ મુખ્ય પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. પ્રથમ, ટ્રસ્ટના સંચાલનમાં પારદર્શિતાનો અભાવ. બીજું, દાન અને ભેટો સંબંધિત રેકોર્ડ અને પ્રાપ્તિ પ્રણાલી અંગે પ્રશ્નો. ત્રીજું, ટ્રસ્ટ સાથે સંકળાયેલા કેટલાક વ્યક્તિઓ સામે આરોપો છતાં સમયસર કાર્યવાહીનો અભાવ. અગાઉ, ૨૦૨૦-૨૧માં ટ્રસ્ટની અંદર જમીન ખરીદી સંબંધિત વિવાદો સપાટી પર આવ્યા હતા. જાેકે, તે સમયે ટ્રસ્ટે આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા.

મંદિર ટ્રસ્ટમાં ચંપત રાયની ભૂમિકા શું હતી? 

અયોધ્યા રામ મંદિર ટ્રસ્ટમાં મોટા વહીવટી ફેરબદલ કરવામાં આવ્યા છે. ટ્રસ્ટની રચનાના લગભગ ૭૫ મહિના પછી, મહાસચિવ ચંપત રાય અને સભ્ય અનિલ મિશ્રાએ તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. દાન અને પ્રસાદ સંબંધિત અનિયમિતતાના આરોપો વચ્ચે આ ર્નિણય લેવામાં આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૦૧૯ના ર્નિણય બાદ, કેન્દ્ર સરકારે શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટની રચના કરી. આ સ્વતંત્ર ટ્રસ્ટને મંદિરના નિર્માણ, દાન એકત્રિત કરવા, તેનું સંચાલન અને સંચાલન કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં, ટ્રસ્ટમાં સંત સમુદાય, વહીવટી અધિકારીઓ અને સામાજિક ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ સહિત ૧૫ સભ્યોનો સમાવેશ થતો હતો. મહાસચિવ તરીકે, ચંપત રાયને ટ્રસ્ટના મોટાભાગના વહીવટી અને સંચાલનના ર્નિણયોમાં મુખ્ય ખેલાડી માનવામાં આવતા હતા.

૮૦ લાખ રિકવર, આરોપીઓને ૩ દિવસની જ્યુડિશિયલ કસ્ટડી 

રામ મંદિર દાન વિવાદ મામલે ચાલી રહેલી હાઈ-પ્રોફાઈલ તપાસ દરમિયાન પોલીસે દરોડા પાડીને આશરે ૮૦ લાખની શંકાસ્પદ રોકડ રકમ રિકવર કરી લીધી છે. આ સાથે જ, આ કેસમાં સંડોવાયેલા તમામ ૮ મુખ્ય આરોપીઓની ધરપકડ કરીને તેમને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાંથી અદાલતે તેમને ૩ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી આપવાનો કડક આદેશ કર્યો છે.